Wat te doen bij een cyberaanval? Herkennen, handelen en voorkomen

Wat is een cyberaanval?

Een cyberaanval is elke opzettelijke poging om via digitale weg schade te veroorzaken of ergens ongeautoriseerd binnen te komen. Dat kan gaan om het stelen van klantgegevens, het versleutelen van uw bestanden voor losgeld, of het misbruiken van uw e-mail om anderen op te lichten.

De meeste aanvallen zijn niet het werk van een geniale hacker die het specifiek op u heeft gemunt. Ze zijn geautomatiseerd. Software scant het hele internet af op bekende zwakke plekken, en wie een verouderd systeem of een open deur heeft, wordt gevonden. Dat is goed nieuws: de basis op orde brengen houdt al een groot deel van de aanvallen tegen.

De meest voorkomende soorten cyberaanvallen

Phishing. Een misleidend bericht dat u een link laat openen of gegevens laat invullen. De meest voorkomende ingang.

Ransomware. Uw bestanden worden versleuteld en u moet betalen om er weer bij te kunnen. Intussen ligt uw bedrijf stil.

Datalek. Gevoelige gegevens komen in verkeerde handen. Dit is meldingsplichtig bij de Autoriteit Persoonsgegevens — zie ook ons stappenplan Wat te doen bij een datalek.

Aanval via een leverancier. Steeds vaker komt het lek niet bij uzelf binnen, maar bij een IT-dienstverlener of een systeem waar u van afhankelijk bent.

Hoe herkent u een cyberaanval?

Niet elke aanval is meteen zichtbaar, maar er zijn signalen. Wees alert op onverwachte inlogpogingen of accounts die uitgesloten raken, bestanden die niet meer te openen zijn of een andere naam hebben gekregen, systemen die plotseling traag worden, klanten die een factuur of e-mail ontvangen die u niet heeft verstuurd, of onbekende betalingen en instellingen die zijn gewijzigd.

Twijfelt u? Behandel het dan als een incident. Het is beter een keer te veel te controleren dan een aanval te laat op te merken.

Wat doet u als het gebeurt?

Raakt uw bedrijf getroffen, dan telt vooral snelheid en kalmte. Een aantal stappen helpt de schade te beperken.

Koppel getroffen apparaten los van het netwerk en internet, zodat de aanval zich niet verder verspreidt. Zet betrokken accounts en wachtwoorden op slot. Schakel hulp in van een specialist voordat u zelf gaat opruimen, want haastig herstel wist soms juist het spoor naar de oorzaak. Betaal niet zomaar losgeld, maar overleg eerst. En gaat het om persoonsgegevens, houd dan rekening met de meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens, die in veel gevallen binnen 72 uur geldt.

Een belangrijk punt: het opruimen van de zichtbare schade is niet genoeg. Als de oorzaak, de manier waarop de aanvaller binnenkwam, niet wordt gevonden en gedicht, is de kans op herhaling reëel.

Hoe voorkomt u een cyberaanval?

Volledige garantie bestaat niet, maar u kunt de kans fors verkleinen. De basis bestaat uit tweestapsverificatie op uw belangrijkste accounts, software en plugins die u snel bijwerkt, geteste back-ups, een team dat phishing herkent, en een wachtwoordmanager voor sterke, unieke wachtwoorden.

Daarnaast helpt het om te weten waar u kwetsbaar bent voordat een aanvaller het ontdekt. Een scan van buitenaf laat zien wat een aanvaller op internet over uw systemen kan zien. Een pentest gaat verder en toont wat er echt mogelijk is. Zo dicht u de gaten voordat iemand er misbruik van maakt.